PROJEKTY BADAWCZE
Badanie poczucia sensu i społecznej wartości pracy
Coraz większa liczba autorów w XXI wieku zwraca uwagę na narastanie zjawisk związanych ze zwątpieniem pracowników w to, czy wykonywana przez nich praca zawodowa faktycznie przyczynia się do tworzenia globalnego produktu w stopniu odpowiadającym ich wynagrodzeniu. Stanowi to niejako kolejne stadium nasilenia klasycznej alienacji pracy, w którym to problemem jest już nie tylko zerwanie bezpośredniej więzi między wkładem pojedynczego pracownika a produktem do którego wytworzenia się on przyczynia, ale zwątpienie w sam ów produkt. Stanowiska ujęte przez Davida Graebera w jego słynnej książce pod pojęciem „bullshit jobs” nie tylko są szkodliwe ekonomicznie, zaburzając optymalność struktur produkcji, ale i szkodzą społecznie, demoralizując pracowników poprzez podkopanie wyobrażenia o zbiorowym wysiłku prowadzącym do wspólnego dobrobytu. Co więcej, wraz z komentowanym jeszcze szerzej zjawiskiem prekaryzacji, pozbawiają one członków społeczeństwa mentalnego oparcia, jakie przez wieki dawała człowiekowi praca, wyposażając go w poczucie przydatności dla zbiorowości i realizacji własnej misji życiowej.
Badanie ma za zadanie zmierzyć w jakim stopniu procesy związane z intensyfikacją „bullshit jobs” zachodzą w Polsce oraz zidentyfikować obszary (branże, stanowiska, regiony), w których stanowią one najpoważniejszy problem. Kwestionariusz przeprowadzonego badania ankietowego obejmował będzie zarówno subiektywne odczucia dotyczące indywidualnego i globalnego sensu wykonywanej pracy, jak i motywy jej wykonywania oraz potencjalne motywy alternatywne (przykładowo jaki ekwiwalent w wynagrodzeniu zrekompensowałby pracownikowi brak przekonania co do wartości jego pracy).
Badanie przeprowadzone zostanie w ramach czterech faz:
- Skonstruowanie kwestionariusza na bazie celów badania, istniejących zasobów literatury przedmiotu oraz najlepszych praktyk specjalistów.
- Przeprowadzenie badania ankietowego, z naciskiem na możliwie szeroką i zróżnicowaną próbę badawczą. Szczególnie istotne jest zaadresowanie jak najbogatszej gamy różnych grup zawodowych, w tym zwłaszcza nowych zawodów powstających w realiach gospodarki XXI wieku.
- Analiza statystyczna wyników, identyfikacja istotnych korelacji i zależności przyczynowo-skutkowych i siły ich oddziaływania.
- Wyciągnięcie wniosków z przeprowadzonej analizy, potwierdzenie bądź obalenie tez badania, zestawienie wyników z literaturą przedmiotu i przygotowani publikacji podsumowującej.
Badanie determinant wyborów edukacyjnych związanych z pochodzeniem społecznym
Nie jest tajemnicą że dziecko wywodzące się z klasy wyższej/wyższej średniej ma znacząco ponadprzeciętne szanse na skuteczne aspirowanie do tychże klas w dorosłym życiu. Najbardziej intuicyjnie zwykło się łączyć to ze środkami finansowymi zainwestowanymi przez rodziców w wychowanie i edukację, wprowadzeniem przez nich dorastającego dziecka w odpowiednie środowisko, a także większymi odziedziczonymi możliwościami intelektualnymi. Naszym celem jest jednak zwrócenie uwagi na jeszcze inny kanał oddziaływania – wpływ podejścia, porad i oczekiwań rodziców na lepsze wybory edukacyjne. Stawiamy tezę, że nawet w ramach teoretycznie egalitarnego instytucjonalnie publicznego systemu szkolnictwa dzieci z wyższym odziedziczonym kapitałem społecznym będą w stanie poruszać się skuteczniej, osiągać większe sukcesy, i legitymizować w ten sposób istniejącą strukturę społeczną swoimi wyższymi osiągnięciami w ramach domniemanie wolnej konkurencji. Wyciągnięte przez nas wnioski mogą zatem przyczynić sie do wypracowania rekomendacji dla prawdziwie egalitarnej szkoły, bez której nie można wyobrazić sobie trwale i faktycznie egalitarnego społeczeństwa, a nie jedynie takiego, które egalitarność utrzymuje na poziomie formalnym.
Niektóre hipotezy jakie chcemy potwierdzić w badaniu to:
– Dzieci z uprzywilejowanych rodzin częściej i z większymi sukcesami decydują się na udział w konkursach i olimpiadach przedmiotowych, które stanowią wyjątkowo efektywny sposób osiągania wysokich wyników edukacyjnych.
– Dzieci z uprzywilejowanych rodzin znacznie częściej decydują się na studia zagraniczne, co jest pochodną nie tylko większego zaplecza finansowego, ale również poczucia własnej wartości i sprawczości oraz wsparcia w długim i złożonym procesie aplikacji.
– Dzieci z uprzywilejowanych rodzin otrzymują właściwe wzorce na najwcześniejszym etapie edukacji, dzięki czemu od początku są „mentalnie klasyfikowane” w oczach swoich i innych jako zdolniejsze, co samo utrwala się następnie w kolejnych etapach
Podstawą do wnioskowania będzie badanie ankietowe, oparte zarówno na odpowiedziach aktualnych uczniów wszystkich typów szkół w ramach publicznego systemu edukacji, jak i niedawnych absolwentów, mogących ocenić swoje wybory z perspektywy dorosłego życia. Wyniki poddane zostaną analizie statystycznej i zestawione z istniejącą literaturą przedmiotu celem przygotowania publikacji podsumowującej wnioski i stanowiącej przyczynek do dyskusji nad równością edukacyjnych szans.